دسته‌ها
مالی و سرمایه گذاری

۱۱ نکته حسابداری برای کسب‌وکارهای کوچک

کسب‌وکارهای کوچک می‌توانند چشم‌وچراغ هر اقتصادی باشند. این کسب‌وکارها نیروی محرکه‌ای هستند که با کارآفرینی، نوآوری و ایجاد پویایی در اقتصاد و صنعت، جوامع را شکوفاتر می‌کنند. پس اگر شما هم کسب‌وکاری کوچک دارید باید به زبان خودمانی بگوییم: «دَم‌تان گرم». اما یکی از مهم‌ترین بخش‌های ادارهٔ چنین کسب‌وکارهایی، بخش حسابداری آنهاست. هرقدر بتوانید نکات حسابداری مالی مربوط به کارتان را بهتر و دقیق‌تر یاد بگیرید، فرایند مدیریت امور مالی کوتاه‌مدت و بلندمدت‌تان بهبود بیشتری پیدا خواهد کرد. در این مقاله از ۱۱ نکته حسابداری برای کسب‌وکارهای کوچک خواهید خواند. پس اگر برای شغل‌تان نیاز به دانستن این نکات دارید یا می‌خواهید به‌زودی دست به راه‌اندازی کسب‌وکار کوچکی بزنید، حتما این مقاله را بخوانید.

حتما بخوانید: ۱۰  اشتباه در مدیریت جریان نقدی که کسب‌وکار شما را نابود می‌کند

۱. امور بانکی شخصی و کاری‌تان را از هم جدا کنید

اگر می‌خواهید کسب‌وکار کوچکی برای خود راه بیندازید، باید حساب بانکی مجزایی برای آن باز کنید. نباید اجازه بدهید که امور مالی شخصی‌تان با حسابداری شغلی و حرفه‌ای‌تان ترکیب شود. اگر تراکنش‌های مالی امور شخصی‌تان با کار درهم شود، بخش بزرگی از زمان را برای سردرآوردن از امور از دست می‌دهید. شما که چنین چیزی نمی‌خواهید، می‌خواهید؟

این ماجرا زمانی بدتر هم می‌شود که بخواهید رسیدگی به امور مالی درهم‌آمیختهٔ شخصی و کاری‌تان را به عهده شخصی دیگر بگذارید. در این صورت، حسابدار بینوا باید مشغول بررسی تراکنش‌های شخصی و کاری‌تان شود و این موارد را از هم جدا کند. سروسامان‌دادن به امور مالی، واردکردن داده‌ها به سیستم رایانه و کشیدن نمودارهای مرتبط با هریک اصلا کار ساده‌ای نیست.

اگر می‌خواهید از درآمد کسب‌وکارتان برای امور شخصی استفاده کنید، باید مبلغ موردنظرتان را به‌طور هفتگی یا ماهانه از حساب کاری به شخصی انتقال بدهید. با این کار، دیگر حسابدار سردرگم نمی‌شود و لازم نیست در طول ماه، زمان زیادی را صرف جداسازی برداشت‌های شخصی‌تان از حساب کاری کند.

حساب پس‌انداز

بازکردن حساب پس‌انداز هم یک نکته حسابداری برای کسب‌وکارهای کوچک است که باید حتما در نظر داشته باشید. با باز‌کردن حساب پس‌انداز، بخشی از درآمدتان را ذخیره می‌کنید. این حساب می‌تواند در پرداخت مالیات و مواردی از این دست به شما کمک کند.

پس هر ماه، قبل از هر کاری، ۲۵ تا ۳۰ درصد از درآمدتان را جدا و به حساب پس‌انداز منتقل کنید. بهتر است، این کار را سریع و بعد از دریافت پول از مشتریان و پُرشدن حساب‌تان انجام بدهید تا خرج نشود و به‌طور مستقیم وارد حساب پس‌اندازتان شود.

استفاده از خدمات آنلاین

دسترسی به حساب‌های بانکی خود از طریق اینترنت هم از واجبات است. پس این نکته حسابداری برای کسب‌وکارهای کوچک را جدی بگیرید و سعی کنید از روش‌های آنلاین به اطلاعات حساب خود دسترسی داشته باشید و مدیریت امور را پیگیری کنید. انجام‌دادن کارهای مختلف بانکی از طریق امکانات و خدمات آنلاین به شما کمک می‌کند که سریع‌تر و پویاتر، تراکنش‌های مختلف را پیگیری کنید.

۲. هزینه شخصی و کاری را از هم جدا کنید

بعضی از خرده‌فروشان و کسانی که برای خودشان کار می‌کنند یا صاحب‌خانه‌ها، از حساب کاری‌شان پول برداشت می‌کنند؛ مثلا شاید ماهانه از حساب کاری‌شان به خود حقوقی می‌دهند و مبلغی را برداشت می‌کنند. بهتر است این افراد به‌جای خرج‌کردن از حساب کاری‌شان، با برنامه‌ای مشخص (مثلا به‌طور هفتگی)، مبلغی پول را از حساب کاری‌شان به حساب شخصی خود منتقل کنند و بعد از انتقال مبلغ از حساب کاری به شخصی، خریدهای غیرکاری و روزانه‌ یا ماهانه‌شان را انجام بدهند.

منظورمان این است که برای مدیریت بهتر امور مالی در هنگام راه‌اندازی کسب‌وکارهای کوچک، باید تکلیف هزینه‌های کاری و شخصی از هم جدا باشد. در این صورت، حساب کاری کاملا واضح و شفاف باقی می‌ماند و فقط برای تراکنش‌های مرتبط با کار به سراغش می‌روید. ضمن اینکه وسوسه خرج‌کردن پول از این حساب برای مصارف غیرکاری هم کم می‌شود.

هزینه کسب‌وکار در مقابل هزینه‌های شخصی

کسی که کسب‌وکار کوچکی را اداره می‌کند با آگاهی از انواع هزینه‌ها می‌تواند مبلغ مالیات پرداختی‌اش را هم کنترل کند، مثلا:

  • هزینه‌ها یا مخارج عملیاتی هر کسب‌وکار یعنی هزینه‌های جاری شرکت برای راه‌اندازی تولید محصول و کسب‌وکار که منجر به درآمدزایی می‌شوند، مالیات پرداختی شرکت را هم افزایش می‌دهند.
  • به مخارجی که برای تفریح شخصی صاحب کسب‌وکار صرف می‌شود، مالیات تعلق نمی‌گیرد.
  • به ترکیب مخارج شخصی و هزینه‌های کسب‌وکار با یکدیگر هم همیشه مالیات تعلق نمی‌گیرد؛ مثلا اگر برای ارباب‌رجوعان خود هدیه بخرید یا آنها را به صرف شام دعوت کنید، به این هزینه‌ها، هزینه‌های ترکیبی گفته می‌شود.

برای آشنایی با انواع هزینه‌ها بهتر است با حسابدار خود صحبت کنید یا اگر حسابدار شخصی ندارید، از افراد ماهر مشاوره بگیرید.

اعلام و معرفی منابع مالی

گاهی‌ اوقات، بعضی از کسب‌وکارها برای تأمین مالی از منابع شخصی و سرمایه‌های خود استفاده می‌کنند. در این صورت باید تمام هزینه‌هایی که با سرمایه شخصی پرداخت می‌شود در حساب‌های روزانه کسب‌وکار قید شوند. با مطرح‌شدن این هزینه‌ها و منابع مالی تأمین‌کننده‌شان، در پایان سال، کاهش مالیات را شاهد خواهید بود. حسابدارتان باید از این هزینه‌ها باخبر باشد و رسیدها و فاکتورهای مرتبط با آنها را نگه دارد.

۳. نرم‌افزارهای حسابداری مناسب انتخاب کنید

انتخاب نرم‌افزارهای حسابداری مناسب، وابسته به نیازهایتان در کسب‌وکار است. برنامه‌هایی متنوع برای کسب‌وکارهای مختلف وجود دارد؛ مثلا نرم‌افزارهای مختلف می‌توانند خدمات متنوعی از جمله موارد زیر را ارائه کنند:

  • ارائه دفتر صندوق؛
  • ارائه دفتر کل، دفتر صندوق و فهرست موجودی‌ها؛
  • ارائه دفتر کل، دفتر صندوق و فهرست موجودی‌ها و تراکنش‌های ارزی؛
  • ارائه و رسیدگی به دفتر کل، دفتر صندوق، فهرست موجودی‌ها، تراکنش‌های ارزی و اطلاعات مرتبط با پایانه فروش .

سطح خدمات حسابداری که هر کسب‌وکار نیاز دارد باتوجه‌به نوع فعالیتش متفاوت است؛ اما تقریبا همه کسب‌وکارها نیاز به داشتن دفاتر صندوق برای رسیدگی به حساب‌های خود دارند. در این دفتر اطلاعات مربوط به خریدها و پرداخت‌ها ثبت می‌شود و می‌توانید آن را در نرم‌افزار اکسل (Excel) هم برای خود طراحی کنید.

نیازهای حسابداری ضروری هر کسب‌وکار کوچک

به‌طورکلی، هر کسب‌وکار کوچکی نیاز به تنظیم صورت‌های مغایرت بانکی، حساب‌های دریافتنی و پرداختنی، بررسی دفتر صندوق و تنظیم دفتر کل خود دارد. نرم‌افزارهای مختلفی برای رسیدن به حساب‌های کسب‌وکارتان وجود دارند. با بررسی هریک و امکاناتی که ارائه می‌دهند، باید از میان‌شان دست به انتخاب بزنید.

نرم‌افزارهایی ارزان یا رایگان هم برای رسیدگی به حساب‌های ساده کسب‌وکارها وجود دارند. فقط باید چند نکته حسابداری برای کسب‌وکارهای کوچک را بدانید تا بتوانید به‌سادگی از آنها استفاده کنید؛ مثلا بعضی از برنامه‌ها فقط به تولید فاکتور و پیگیری هزینه‌ها برای صاحب کسب‌وکار کمک می‌کنند و دسترسی امور پیچیده‌تر و تخصصی‌تر را در اختیار حسابدار مجموعه کاری قرار می‌دهند.

یادتان باشد که نرم‌افزارهای صفحه‌گسترده مانند اکسل می‌توانند گزینه‌های مناسبی برای سروسامان‌دادن به حساب‌های کسب‌وکار کوچک باشند. برنامه‌ها و نرم‌افزارهای مختلف حسابداری اطلاعات مختلف حسابداری را پردازش و آنها را به برنامه‌هایی مانند اکسل منتقل می‌کنند. شما برای انجام امور زیر به‌راحتی می‌توانید داده‌هایی را که در نرم‌افزارهای حسابداری تولید کرده‌اید، به برنامه اکسل وارد کنید:

  • دست‌کاری و شخصی‌سازی داده‌ها و اطلاعات در اکسل؛
  • تولید چارت‌ها و نمودارها برای مراجعه فوری به آنها و بررسی اوضاع حساب‌ها؛
  • ترکیب ابعاد مختلف گزارش‌های حسابداری و تولید این گزارش‌ها برای دوره‌های زمانی مختلف.

۴. مستندات کسب‌وکارتان را سازمان‌دهی کنید

مستندسازی تراکنش‌های کسب‌وکارتان را جدی بگیرید. این مستندات به شما کمک می‌کنند که:

  • در صورت نیاز به رجوع به تراکنش‌های قبلی، راحت‌تر آنها را پیگیری کنید؛
  • در صورت لزوم، به‌سادگی، روند حساب‌هایتان را برای مأمور مالیاتی (یا هرکس دیگری که نیاز باشد) ثابت کنید.

باتوجه‌به قوانین مالیاتی، مستنداتی مانند فاکتورها، رسیدها، سوابق پرداخت دستمزدها و… را به‌مدت چند سال (مثلا ۵ تا ۷ سال) نگهداری کنید. البته اینکه چه مدت‌زمان باید مستندات مرتبط با حساب‌های کسب‌وکارتان را حفظ کنید، وابسته به قوانین مالیاتی است و با مراجعه به وب‌سایت‌های مربوط و مراجع اطلاع‌رسانی باید از مدت‌زمان لازم برای حفظ مستندات باخبر شوید.

یکی از بهترین روش‌ها برای مستندکردن اطلاعات حسابداری کسب‌وکار، داشتن سیستم بایگانی قوی است. پس، از بی‌نظمی در بایگانی‌کردن مستندات به‌شدت پرهیز کنید تا دسترسی به اطلاعات ساده شود. سه اصل مهم در بایگانی مستندات حسابداری عبارت‌اند از:

  • بایگانی درست و مناسب اسناد کاغذی؛
  • داشتن سیستم الکترونیکی مناسب ثبت و بایگانی اسناد حسابداری در رایانه؛
  • ثبت و ذخیره داده‌های حسابداری در فضای آنلاین (مثلا در گوگل‌درایو یا فضاهای دیگری که امکان ذخیره‌سازی اطلاعات در دنیای آنلاین را به شما می‌دهد).

حتما بخوانید:۱۰  اشتباه در مدیریت جریان نقدی که کسب‌وکار شما را نابود می‌کند


۵. پرداخت‌های نقدی را پیگیری کنید

هر مبلغی که به‌صورت پول نقد دریافت می‌کنید باید به تنخواه‌گردان یا حساب کاری‌تان منتقل شود. یادتان باشد که اگر مبالغ دریافتی را زود و سریع به حساب‌تان منتقل نکنید، امکان دارد که وسوسه شوید و آن را برای مصارف مختلف خرج کنید و در این صورت، بررسی حساب‌ها و پرداخت‌ها در آینده مشکل می‌شود. مثلا خطاهای زیر را در نظر بگیرید:

  • اگر پرداختی یک مشتری را ثبت نکنید، امکان دارد که بعدا در حسابرسی دچار مشکل شوید و با او تماس بگیرید و این موضوع را مطرح کنید. در این مواقع، چیزی جز شرمندگی در مقابل مشتری برایتان باقی نمی‌ماند. علاوه بر این، ثبت‌نشدن پرداختی مشتریان می‌تواند از مصادیق فرار مالیاتی هم باشد.
  • ثبت‌نکردن خریدهایی که برای کسب‌وکارتان انجام می‌دهید هم بسیار واجب و ضروی است و می‌تواند منجر به کاهش مالیات پرداختی‌تان شود.

با ثبت درست پرداخت‌ها و دریافت‌هاست که می‌توانید امور حسابداری مرتبط با کسب‌وکارتان را سروسامان بدهید.

۶. گزارش‌های ماهانه حسابداری را بررسی کنید

بسیاری از صاحبان کسب‌وکارها دقیقا از وضعیت حسابداری خود سر در نمی‌آورند. اگر شما هم در دسته کسانی هستید که از حسابداری مالیاتی یا عادی زیاد باخبر نیستند، باید سریع‌تر برای خود فکری کنید. چون این روند باعث می‌شود که فرصت‌ها را از دست بدهید، پول‌هایتان از دست برود و مقروض شوید.

اگر حساب‌هایتان را دقیق بررسی کنید و آنها را به‌روز نگه دارید و گزارش‌های مربوط به حسابداری را ماهانه تنظیم کنید، مشکل خاصی برایتان به وجود نخواهد آمد. باید یاد بگیرید که این گزارش‌ها درباره چیست و چطور تحلیل می‌شوند. به‌روزرسانی گزارش‌های مالی به‌طور ماهانه هم ضروری است و از گیجی و ایجاد خلل در روند بررسی حساب‌هایتان می‌کاهد.


حتما بخوانید:حسابرسی شرکت، آیا شرکت شما به حسابرسی مالی نیاز دارد؟


۷. به فاکتورهای فروش‌تان نظم بدهید

حواس‌تان به فاکتورها هم باشد. به‌محض اینکه کاری به پایان رسید یا حداقل در پایان هر ماه، فاکتورهای مشتریان را آماده کنید و برای آنها بفرستید. با این کار، روند درآمدزایی روی غلتک می‌افتد، حساب بانکی‌تان تراز و متعادل می‌شود و امکان تسویه با کسانی که با شما در ارائه خدمات همکاری می‌کنند هم مقدور خواهد بود.

رسیدگی به فاکتورها بسیار ضروری است، چون برای کسب‌وکارتان تولید پول می‌کند؛ در نتیجه، لازم است که نظم را در سازمان‌دهی فاکتورها در نظر داشته باشید. البته اگر حساب‌هایتان با مشتریان و افراد دیگری که در مسیر ارائه محصولات و خدمات با شما همکاری می‌کنند به‌صورت نقدی باشد، دیگر نیازی به رسیدگی به فاکتورها وجود نخواهد داشت.

۸. حسابداری کسب‌وکارتان را برون‌سپاری کنید

اگر زمان کافی برای رسیدگی به امور حسابداری را ندارید یا این کار برایتان سخت است، باید به‌سراغ برون‌سپاری حسابداری بروید. این اصطلاح یعنی چه؟ یعنی حسابداری را به کسانی بسپارید که با آن آشنایی دارند و خودتان را خلاص کنید. البته در برون‌سپاری، افراد و نیروهایی که حسابداری را برایتان انجام می‌دهند، از سوی شما استخدام نمی‌شوند بلکه به‌طور ماهانه و به‌شکل ساعتی برایتان کار می‌کنند و دستمزد همان ساعت کاری را هم دریافت می‌کنند. پس این کار مزایای زیادی دارد:

  • هزینه کمتری برایتان دارد و به‌جای پرداخت حقوق ثابت به حسابدار، می‌توانید با فردی متخصص برای برون‌سپاری به توافق برسید و دستمزدش را به‌شکل ساعتی بپردازید.
  • صحت و دقت کار هم بالاست، چون بخشی از کار را به افراد خبره محول کرده‌اید و می‌توانید مطمئن باشید که آن فرد در پیشبرد پروژه به‌خوبی عمل می‌کند.

حتما بخوانید:آیا من به یک مشاور مالی نیاز دارم؟


حسابدار حرفه‌ای فقط به ۲ تا ۴ ساعت نیاز دارد تا به تراکنش‌های بانکی‌تان رسیدگی کند، صورت‌های مغایرت بانکی را تنظیم و گزارش‌های ماهانه‌تان را تولید کند. در برون‌سپاری، مختار هستید که تمام کار حسابداری یا فقط بخشی از آنها را به دیگران واگذار کنید. در ادامه، بخشی از کارهای رایج در حسابداری معرفی می‌شوند:

  • واردکردن فهرست تراکنش‌ها به دفاتر نقدی و درنظرگرفتن مالیاتی که به هر تراکنش تعلق می‌گیرد؛
  • تنظیم صورت‌های مغایرت مالی برای حساب‌ اصلی کسب‌وکار و حساب‌های پس‌انداز؛
  • تهیه فاکتورهای فروش؛
  • تهیه گزارش بدهی‌ها و ارائه فایل پرداخت‌های مختلف کسب‌وکار به بانک؛
  • تهیه گزارش فروش و تماس با بدهکارانی که پرداخت بدهی‌شان مهلت خاصی دارد؛
  • تعیین و حساب‌کردن دستمزد کارکنان؛
  • تنظیم گزارش‌های مالی ماهانه؛
  • تنظیم امور مالیاتی.

مزایای کمک گرفتن از حسابدار

کمک‌گرفتن از حسابدارهای حرفه‌ای باعث می‌شود که از نصیحت‌ها و مشاوره‌های ارزشمندی که دارند به‌خوبی بهره‌مند شوید، مثلا:

  • درباره انتخاب نرم‌افزار حسابداری مناسب با آنها مشورت می‌کنید؛
  • حسابداران حرفه‌ای بهتر از شما درباره امور مالی‌تان با بانک صحبت می‌کنند؛
  • آنها در تهیه گزارش‌های مربوط به گردش نقدی و بودجه سالانه به شما کمک می‌کنند؛
  • آنها به کارکنان‌تان آموزش‌های لازم را درباره حسابداری می‌دهند؛
  • و… .

۹. از روند کار حسابدار مطلع باشید

اگر کارتان را به حسابدار سپرده‌اید، باز هم لازم است خودتان از اوضاع باخبر باشید. برای موفقیت در کسب‌وکارتان باید در بخش مدیریت امور حسابداری آن هم حضوری فعال داشته باشید. پس عقب‌نشینی نکنید و همهٔ کارها را به عهده حسابدار نگذارید. باید حسابی حواس‌تان را جمع کنید.

اگر نظارت کافی روی امور حسابداری نداشته باشید، ممکن است که حسابدار کفایت لازم برای مدیریت امور مالی‌تان را نداشته باشد یا کلک‌هایی بزند و مشکلاتی برایتان ایجاد کند.

با توسعه کسب‌وکارتان باید سعی کنید که امور مالی و حسابداری را میان چند نفر تقسیم کنید تا فشارها روی دوش یک نفر نباشد؛ مثلا یک نفر مسئول رسیدگی به قبوض و ترازنامه‌ها شود و اطلاعات مربوط به آنها را وارد سیستم کند و دیگری مسئولیت بررسی مجدد اطلاعات را بر عهده بگیرد و با بانک در ارتباط باشد و خود صاحب کسب‌وکار هم به تمام امور نظارت داشته باشد و آنها را تأیید کند. تقسیم مسئولیت امور حسابداری می‌تواند به شکل‌های مختلفی باشد.

۱۰. دستمزد کارکنان را به‌موقع پرداخت کنید

باید دستمزد کارکنان‌تان را به‌موقع پرداخت کنید. لازم است حساب پرداخت دستمزدها را داشته باشید و بودجه‌ای برای پرداخت به‌موقع برای کارکنان در نظر بگیرید. اگر نتوانید امور مرتبط با پرداخت دستمزد و حقوق را به‌خوبی مدیریت کنید، کارکنان از شما دلسرد می‌شوند و اعتبار مجموعه‌تان هم مخدوش می‌شود.

نرم‌افزارها و افراد متخصص می‌توانند در مسیر مدیریت دستمزدها به کمک‌تان بیایند. این نکته حسابداری برای کسب‌وکارهای کوچک بسیار مهم و حیاتی است و به شکل‌گیری اعتبارتان در دنیای کاری کمک شایانی می‌کند.

۱۱. تحمیل سیستم‌های تازه به کارکنان را متوقف کنید

نرم‌افزارها و پلت‌فرم‌های متعددی برای کسب‌وکارهای کوچک وجود دارند، اما یادتان باشد که نباید با تحمیل این سیستم‌های متنوع به کارکنان‌تان، آنها را خسته و درمانده کنید. اگر برنامه‌های نرم‌افزاری مختلفی را وارد کار کنید و از نیروهای کاری‌تان بخواهید که از آنها استفاده کنند، به دردسر خواهید افتاد؛ چون کارکنان بینوا مجبور می‌شوند وظایف و مسئولیت‌های زیادی را عهده‌دار شوند که آنها را خسته می‌کند و از کیفیت کارشان می‌کاهد. پرت‌شدن حواس کارکنان به جزئیات این سیستم‌ها، درآمدزایی و کار مفید را مخدوش خواهد کرد.

برخی از مدیران، با بی‌حوصلگی و سخت‌گیری از کارکنان خود می‌خواهند از این سیستم‌ها بهره ببرند؛ بدیهی است که نتیجه، چیزی جز افت شدید بهره‌وری و کاهش درآمد مجموعه کاری نخواهد بود.

اگر می‌خواهید از برنامه‌ها و نرم‌افزارهای تازه در کسب‌وکارتان استفاده کنید، باید ابتدا موردی مناسب را انتخاب و آن را به کارکنان‌تان معرفی کنید تا با سیستم تازه آشنا شوند و به آن عادت کنند. بعد می‌توانید برنامه‌های تازه‌تری را هم به کسب‌وکارتان اضافه کنید. آموزش کارکنان و درنظرگرفتن بودجه‌ای برای این کار هم ضروری است.

در آخر

با شناخت این چند نکته حسابداری برای کسب‌وکارهای کوچک و متوسط، دیدی مناسب برای مدیریت امور پیدا می‌کنید. کسب دانش درباره ابعاد مختلف علم حسابداری به شما کمک می‌کند که امور مالی کار خود را به دست بگیرید و اگر آن را به کس دیگری می‌سپارید، قدرت نظارت داشته باشید. با وجود این بهتر است همواره از کمک‌های یک مشاور مالی یا مشاور مالیاتی استفاده کنید. اگر در زمینه راه‌اندازی کسب‌وکارهای کوچک تجربه‌ای دارید، حتما در بخش نظرات، ما را مطلع کنید و اجازه بدهید از تجربه‌های ارزشمندتان بهره‌مند شویم. منتظرتان هستیم.

دسته‌ها
مالی و سرمایه گذاری

لغو ممنوعیت سرمایه گذاری بانک‌ها در بورس

تهران – ایرنا – رییس سازمان بورس و اوراق بهادار گفت: در جلسه امروز شورای عالی بورس، آیین نامه پیشنهادی حفظ ثبات بازار سرمایه و صیانت از حقوق سهام داران و سرمایه گذاران مورد بحث و بررسی قرار گرفت.

به گزارش روز پنجشنبه پایگاه خبری بازار سرمایه ایران،  حسن قالیباف اصل با بیان اینکه مواد این آیین نامه بر ضرورت مشارکت سهام داران عمده در معاملات سهام تاکید می کند، افزود: به موجب مفاد این آیین نامه، ضمانت اجرایی و اختیارات لازم به سازمان بورس و اوراق بهادار در جهت الزام سهام داران عمده به انجام عملیات بازارسازی و بازارگردانی تفویض شد. همچنین منع مشارکت بانک ها در رابطه با مفاد ماده ۱۶ و ۱۷ قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر و ارتقای نظام مالی کشور، استثنا شد و بانک ها مجاز به سرمایه گذاری در بازار سرمایه خواهند بود. در عین حال، نقش بانک ها در تاسیس نهادهای مالی در بورس تقویت می شود.

وی تاکید کرد: با تصویب و ابلاغ این آیین نامه موضوع صیانت از بازار سرمایه طراحی و اجرایی شدن ابزارهایی مانند سهام خزانه و اوراق تبعی یعنی بیمه سهام با سهولت بیشتری صورت می گیرد.

قالیباف، تکلیف وظیفه پیگیری وصول منابع حاصل از یک درصد صندوق توسعه ملی به سازمان بورس را از دیگر مصوبات شورای عالی بورس عنوان کرد و افزود: صندوق توسعه ملی مکلف است یک درصد از منابع سالانه خود را (از سال ۱۳۹۴ به بعد) به ازای هر سال، نزد بانک عامل در صندوق تثبیت بازار سرمایه به صورت بلندمدت (حداقل ۲۰ ساله) سپرده گذاری کند.

سخنگوی سازمان بورس در پایان تاکید کرد: مصوبات امروز شورای عالی بورس، یک گام بزرگ در جهت تقویت، توسعه و تعمیق بازار سرمایه، کاهش ریسک، افزایش نقدشوندگی، اطمینان بخشی و تکمیل ابزارهای  بازارسرمایه  به شمار می رود.

دسته‌ها
کسب و کار مالی و سرمایه گذاری

مهم‌ترین مفاهیم بورس که هر سرمایه‌گذاری باید بداند

با مفاهیم بورس چقدر آشنایی دارید؟ هر صنعت اصطلاحات ویژۀ خودش را دارد. بازار بورس هم از این قاعده مستثنا نیست. حتی می‌توان گفت بورس و بازار سهام پیچیده‌ترین مفاهیم و اصطلاحات را دارند. به‌همین‌دلیل در این مطلب تلاش کرده‌ایم پرکاربردترین مفاهیم بورس و اوراق بهادار را که هر معامله‌گری باید بداند، بررسی کنیم. این اطلاعات برای معامله‌گران به‌ویژه تازه‌واردان به این حوزه بسیار سودمند خواهد بود. اگر می‌خواهید معامله‌گر موفقی باشید، همه اصطلاحات زیر را با توضیحشان بخوانید و یاد بگیرید. قبل از شروع بیایید با تعدادی از مفاهیم بنیادی این صنعت آشنا شویم.

بورس چیست؟

اگر تازه به دنیای معامله وارد شده باشید، احتمالا اولین پرسشی که برایتان پیش می‌آید این است که بورس چیست؟

بورس یا بازار سهام به مجموعه‌ای متشکل و خودانتظام گفته می‌شود که امکان خریدوفروش سهام را برای افراد و امکان انتشار سهام را برای شرکت‌ها فراهم می‌کند. اما خود سهام چیست؟

هر سهم (share) بخشی از سرمایهٔ یک شرکت است. جمع این سهم‌ها را سهام می‌نامند. به‌طورکلی اگر سرمایهٔ هر شرکت (خواه شرکت سهامی خواه شرکتی که بعدها، بسته به شرایط، به شرکت سهامی تبدیل شود) را به بخش‌هایی تقسیم کنیم، هریک از این بخش‌ها یک سهم نامیده می‌شود. خریداران این سهم‌ها سهام‌دار نام دارند و مالک شرکت محسوب نمی‌شوند؛ بلکه هریک به‌اندازهٔ سهام‌شان مسئولیت‌های محدود دارند. بیایید با یک مثال این موضوع را روشن کنیم:

فرض کنیم شرکتی را به‌تنهایی یا با تعدادی شریک راه‌اندازی کرده‌اید (راه اندازی کسب و کار). بسته به اهداف کسب و کار خود، این شرکت می‌تواند سهامی یا غیرسهامی باشد.

درصورتی‌که شرکت سهامی باشد، سرمایهٔ آن به بخش‌های مختلفی تقسیم می‌شود. هریک از این بخش‌ها یک «سهم» و خریداران آن سهم‌ها «سهام‌دار» نامیده می‌شوند.

اما اگر شرکت غیرسهامی باشد، می‌توانید آن را تحت قوانینی مشخص به شرکت سهامی تبدیل کنید؛ مثلا اگر به این نتیجه رسیده‌اید که تغییر شکل شرکت به‌نفع کسب‌وکارتان است یا اینکه بدهی دارید و به پول نیاز پیدا کرده‌اید، می‌توانید با تبدیل شرکت به شرکت سهامی، سرمایهٔ شرکت را به سهم‌های کوچک تقسیم کنید و به افراد دیگری بفروشید.

سهام با اوراق سهام چه تفاوتی دارد؟

فراموش نکنید که سهام (share) با اوراق سهام (stock) متفاوت است. البته براساس سایت اینوستوپدیا، به‌طورکلی تفاوت آشکاری بین این دو مفهوم وجود ندارد و در زبان عمومی هر دو به‌معنای سهام هستند. اما در زبان اقتصاد، این دو مفهوم تفاوتی جزئی با هم دارند. گفتیم هر بخش از سرمایهٔ تقسیم‌شدهٔ شرکت یک سهم نامیده می‌شود. نامی که برای این بخش‌ها درنظرگرفته می‌شود به اوراق سهام معروف است. در واقع، اوراق سهام نماد سهام شرکت‌ها هستند.

هنگامی‌که دربارهٔ خریدوفروش سهام صحبت می‌کنیم، درواقع منظورمان خرید یا فروش یک یا چند بخش از سهام خاصی است. این بخش‌ها هریک کسر کوچکی از مالکیت شرکت هستند. هدف هر معامله‌گر کسب درآمد با خریدوفروش سهام یا اوراق بهادار است.

برای مثال، اگر ۲۰۰۰ سهم از سهام شرکت «الف» را به‌مبلغ ۱۰۰ تومان بخریم و ۶ ماه بعد آن را به‌ازای هر سهم ۱۲۰ تومان بفروشیم، سود کرده‌ایم. اگر این شرکت دچار ورشکستگی شود، ممکن است همهٔ پول‌مان را از دست بدهیم؛ دراین‌صورت، بهتر است هرچه سریع‌تر برای به‌حداقل‌رساندن ضررهایمان آن را بفروشیم.

تحلیل تکنیکال و تحلیل بنیادی

معامله‌کردن فقط به‌معنای خریدوفروش سهام نیست و برای به‌سودرسیدن در این کار باید مطالعه و تحقیقات کافی انجام شود. برای انجام تحقیقات کافی باید معنای تحلیل تکنیکال و تحلیل بنیادی را بدانید:

تحلیل تکنیکال چیست؟

تحلیل تکنیکال بازارهای سهام و روند بازار به‌معنای مطالعه تاریخچه داده‌های بازار ازجمله قیمت و حجم معاملات است. درواقع، تحلیلگران برای پیش‌بینی رفتار آیندهٔ بازار از عملکرد گذشتهٔ بازار استفاده می‌کنند.

تحلیل بنیادی چیست؟

تحلیل بنیادی یا فاندامنتال روشی برای اندازه‌گیری ارزش ذاتی اوراق بهادار با بررسی عوامل اقتصادی و مالی مرتبط با آن است. تحلیلگران بنیادی همهٔ عوامل تأثیرگذار بر ارزش این اوراق را از وضعیت اقتصاد و شرایط صنعت (عوامل مربوط به اقتصاد کلان) گرفته تا مؤثربودن مدیریت شرکت (عوامل مربوط به اقتصاد خرد) مطالعه می‌کنند.

مفاهیم بورس و ۳۷ اصطلاح کلیدی بازار سهام

مفاهیم بورس - اصطلاحات بازار سهام

اصطلاحات بازار سهام، اصطلاحات خاص مربوط به صنعت اوراق بهادار هستند. هنگامی‌که کارشناسان و علاقه‌مندان به این صنعت درباره معامله سهام صحبت می‌کنند، از همین اصطلاحات برای بحث‌های تخصصی درباره راهبردها، نمودارها، الگوها، شاخص‌ها و سایر عناصر این صنعت استفاده می‌کنند.

یادگرفتن اصطلاحات بازار سهام به شما کمک می‌کند که روش انجام معاملهٔ سهام را سریع‌تر یاد بگیرید. افراد تازه‌وارد به این حوزه قبل از هر چیز باید تحقیقات کاملی را انجام دهند. اگر با دانش کافی وارد بازار سهام شوید، سود بیشتری نصیب‌تان خواهد شد تا اینکه فقط براساس غریزه یا حدس‌وگمان عمل کنید.

برخی از این اصطلاحات دربارهٔ سایر سرمایه گذاری ها ازجمله مسکن هم صادق است.

توجه: ارقامی که در مطلب بهکاررفتهاند فقط برای درک بهتر موضوع است و واقعی نیستند.

۱. گزارش سالانه

گزارش سالانه یکی از مفاهیم بورس و گزارشی است که شرکت‌ها برای ارائه به سهام‌داران و مطلع‌کردن آنها از چندوچون فعالیت‌های شرکت تهیه می‌کنند. این گزارش از جریان نقدینگی گرفته تا راهبرد مدیریت شرکت، اطلاعات بسیار زیادی به سهام‌داران ارائه می‌دهد. با مطالعهٔ گزارش سالانه می‌توانیم درباره وضعیت مالی و قدرت پرداخت بدهی شرکت قضاوت کنیم.

۲. آربیتراژ

آربیتراژ به‌معنای کسب سود از اختلاف قیمت اوراق بهادار در بازارهای مختلف است. برای مثال، قیمت سهام در بازار «الف» ۱۰۰ تومان است و در بازار «ب» با قیمت ۱۱۰ تومان معامله می‌شود. معامله‌گر می‌تواند در بازار «الف» تعدادی سهم با قیمت ۱۰۰ تومان بخرد و در بازار ۱۱۰تومانی بفروشد. با این کار، ۱۰ تومان سود کسب می‌کند.

۳. کاهش میانگین خرید

فرض کنیم قیمت سهام یک شرکت روند نزولی در پیش گرفته است و درحال کاهش است. در این شرایط، در اصل، سرمایه‌گذار باید از خرید دست نگه دارد. اما برخی سرمایه‌گذاران که باور دارند دیدگاه‌های عمومی درباره آن سهام اشتباه است و قیمتش دوباره بالا خواهد رفت، به‌جای دست‌نگه‌داشتن یا فروختن آن سهام، مقدار بیشتری از آن را می‌خرند و با این کار، میانگین خریدشان را کاهش می‌دهند. این راهبرد کمی مخاطره‌آمیز است زیرا احتمال دارد شما دربارهٔ آن شرکت اشتباه کرده باشید و قیمت همچنان کاهش یابد.

۴. بازار نزولی (خرسی)

مفاهیم بورس - بازار صعودی و نزولی

به دوره‌ای که در آن قیمت سهام سقوط می‌کند یا بازار روند نزولی در پیش می‌گیرد، به‌اصطلاح، «بازار خرسی» یا «نزولی» می‌گویند. این درست نقطهٔ مقابل بازار گاوی یا بازار صعودی است. تصویر فوق به‌شکل نمادین به‌خوبی مفهوم صعودی و نزولی‌بودن بازار را منتقل می‌کنند.

۵. بتا

بتا یا ضریب بتا یکی از مفاهیم بورس و معیاری است که رابطهٔ بین قیمت یک سهم و حرکت کل بازار را نشان می‌دهد. به‌عنوان‌مثال، اگر بتای سهام «الف» ۱٫۵ است، یعنی به‌ازای هر ۱ واحد حرکت بازار، سهام «الف» به اندازه ۱٫۵ واحد حرکت می‌کند و بالعکس.

۶. سهام بلوچیپ

به سهام شرکت‌های بزرگی که در صنعت مربوط به خودشان پیشرو هستند سهام بلوچیپ می‌گویند. این شرکت‌ها سودهای سهام قابل‌توجهی پرداخت می‌کنند و به‌خاطر مدیریت مالی سالمی که دارند به شهرت زیادی رسیده‌اند.

۷. بورس

به‌لحاظ فنی، بورس نام دیگری برای بازار سهام است و البته تاحدودی ابهام دارد. در اصل، بورس به‌معنای خانه‌ای بوده است که در آن ثروتمندان برای مبادلهٔ سهام دور هم جمع می‌شدند. امروزه بورس به‌معنای بازاری رسمی، منسجم و خودانتظام است که از قوانین مشخصی پیروی می‌کند. بورس اوراق بهادار بازاری است که در آن معامله‌گر یا کارگزار طبق مقررات مشخص‌شده، اوراق بهادار را خریدوفروش می‌کنند.

اما بازار خارج از بورس (OTC)، بازاری غیررسمی است که در آن سهام (به‌ویژه سهام شرکت‌های خصوصی) بین خریدار و فروشنده به‌شکل مستقیم معامله می‌شود.

۸. بازار صعودی (گاوی)

هنگامی‌که بازار سهام به‌مدت طولانی روند صعودی دارد و قیمت سهام افزایشی است، آن را بازار صعودی یا گاوی می‌نامیم. بازار گاوی نقطهٔ مقابل بازار خرسی است. البته واژهٔ خرسی و گاوی فقط مختص کل بازار نیست و می‌توان یک سهم تکی، یک بخش یا سکتور (در ادامه به آن خواهیم رسید) از بازار را هم خرسی یا گاوی نامید.

۹. کارگزار

مفاهیم بورس - کارگزار

یک شخص حقوقی است که به‌ازای مبلغی به‌عنوان حق‌العمل (کمیسیون)، به نمایندگی از معامله‌گر و با حساب او، کار خرید‌وفروش سهام یا اوراق بهادار را انجام می‌دهد.

۱۰. نرخ پیشنهادی

نرخ پیشنهادی یکی از مفاهیم بورس و مبلغی است که یک معامله‌گر تمایل دارد برای هر سهم مفروض بپردازد. درمقابل، نرخ پیشنهادی فروشنده را داریم که به مبلغی گفته می‌شود که فروشنده برای همان سهم مفروض مطالبه می‌کند. اختلاف این دو قیمت را مابه‌التفاوت می‌نامند.

۱۱. بسته‌شدن بازار

زمان بسته‌شدن بازار به زمانی می‌گویند که کار خریدوفروش در صرافی‌ها به پایان می‌رسد. بورس تهران در ساعت ۱۲:۳۰ ظهر بسته می‌شود.

همچنین دو بازار سهام معروف در دنیا بازار نزدک (Nasdaq) و بازار بورس نیویورک (NYSE) هستند که رأس ساعت ۴ عصر بسته می‌شوند. پس از تعطیل‌شدن بازار، امکان انجام معامله تا ساعت ۸ بعدازظهر هم وجود دارد.

۱۲. معامله روزانه

به هر خرید یا فروشی که در یک روز تا قبل از تعطیل‌شدن بازارها انجام شود، معاملهٔ روزانه می‌گویند. معمولا بهتر است معاملهٔ روزانه راهبرد اصلی معاملاتی شما باشد و در کنار آن سبد سهام طولانی‌مدت هم داشته باشید. معامله‌گرانی که در معاملهٔ روزانه شرکت می‌کنند، به معامله‌گران روزانه یا معامله‌گران فعال معروف هستند.

۱۳. سود سهام

بخشی از درآمدهای شرکت که به سهام‌داران یا صاحبان سهام آن شرکت به‌صورت سه‌ماهه یا سالیانه پرداخت می‌شود. این‌طور نیست که همهٔ شرکت‌ها سود سهام پرداخت کنند؛ برای نمونه، اگر سهام ارزان معامله می‌کنید، احتمالا مشمول دریافت سود سهام نمی‌شوید.

۱۴. صرافی

جایی است که امکان انجام معامله و خریدوفروش دارایی‌های مختلف از جمله سهام و اوراق بهادار را برای مشتریان فراهم می‌کند. برای نمونه می‌توان به بورس اوراق بهادار تهران در ایران و بازار بورس نیویورک (NYSE) و نزدک در آمریکا اشاره کرد.

۱۵. اجرا

هنگامی‌که کار خرید یا فروش سهام یا اوراق بهادار را تکمیل می‌کنید، یک تراکنش را اجرا کرده‌اید؛ مثلا اگر سفارشی را برای فروش ۱۰۰ سهم ثبت کنید، این بدان معناست که همهٔ آن ۱۰۰ سهم فروخته شده است.

۱۶. کسر تعدیلی

کسر تعدیلی یکی از مفاهیم بورس است که به‌زبان ساده اختلاف بسیار کوچکی بین نرخ پیشنهادی معامله‌گر و نرخ پیشنهادی کارگزار برای سهام مفروض است. این اصطلاح همچنین می‌تواند به شرایطی اشاره کند که در آن قیمت یک سهم به اندازهٔ درصد مشخصی برای معاملات مارجین (مورد ۲۲ در همین مقاله) یا اهداف دیگر کاهش می‌یابد.

۱۷. قیمت بالا

قیمت بالا به مرحلهٔ مهمی در بازار اشاره دارد که در آن یک سهم یا شاخص به نقطهٔ قیمتی بالاتر از قیمت قبلی‌اش می‌رسد. با ثبت هر قیمت بالا می‌توان دریافت که آیا یک سهم یا شاخص قبلا هرگز به قیمتی که حالا دارد، رسیده بود یا نه. البته گاهی این قیمت بالا را محدود به زمان در نظر می‌گیریم: مثلا قیمت بالا در بازهٔ ۳۰روزه.

۱۸. شاخص

شاخص معیاری‌ است که معامله‌گران و مدیران سبد سهام از آن به‌عنوان نشانگر مرجع استفاده می‌کنند. برای نمونه، اگر در شرایطی ۱۰ درصد سود به دست آورده باشید و فکر می‌کنید خیلی خوب است، آن را با شاخص بازار مقایسه کنید. اگر به‌عنوان‌مثال شاخص بازار ۱۲ درصد را نشان می‌دهد، یعنی خوب عمل نکرده‌اید. به‌جای این کار می‌توانستید در یک صندوق مبتنی بر شاخص (index fund) سرمایه‌گذاری کنید و سبد سهام‌تان را با شاخص تعیین‌شده انطباق دهید. یکی از شاخص‌های مهم بازار سهام، میانگین صنعتی داو جونز (Dow Jones Industrial Average) است که وال‌استریت‌ژورنال آن را منتشر می‌کند و دیگری استاندارد اند پورز ۵۰۰ (Standard & Poor’s 500) است که فهرستی متشکل از ۵۰۰ مورد از برترین سهام‌ها در بازار بورس نیویورک و نزدک است.

۱۹. عرضه اولیه سهام

عرضه اولیه سهام (IPO) یکی از مفاهیم بورس است و به نخستین فروش یا پیشنهاد یک سهم می‌گویند که شرکت به‌شکل عمومی انجام می‌دهد. این زمانی اتفاق می‌افتد که یک شرکت تصمیم می‌گیرد سهامش را به‌جای اینکه صرفا متعلق به سرمایه‌گذاران خصوصی یا داخلی باشد، در معرض عموم بگذارد. معمولا کمیسیون بورس و اوراق بهادار هر کشوری قوانین سفت‌وسختی دارد که شرکت‌ها قبل از انجام عرضه اولیه سهام، باید از آنها پیروی کنند.

۲۰. اهرم

اهرم ابزاری است که با استفاده از آن می‌توانید با سرمایه‌ای اندک معاملات بزرگی را انجام دهید. برای استفاده از اهرم، از کارگزارتان مبلغی را قرض می‌کنید و با آن معاملاتی را انجام می‌دهید که با سرمایهٔ خودتان نمی‌توانید انجام دهید. اهرم برای معاملاتی مناسب است که احتمال کسب سود از آن بسیار زیاد است. درست است که با استفاده از اهرم می‌توانید سود را چندبرابر کنید، اما اگر اشتباه کنید، بسیار خطرناک خواهد بود؛ زیرا ممکن است سرمایه‌تان هم صفر شود.

۲۱. قیمت پایین

مفاهیم بورس - قیمت پایین

نشان‌دهندهٔ قیمت پایین‌تر یک سهم یا شاخص نسبت‌ به قیمت قبلی آن است.

۲۲. مارجین

معاملات مارجین معاملاتی هستند که در شرایطی انجام می‌شوند که معامله به روش‌های معمول امکان‌پذیر نیست. در معاملهٔ مارجین می‌توانید مبلغی را از کارگزار قرض بگیرید (در اصل، شبیه وام‌گرفتن است) و با آن سهام یا اوراق بهادار را بخرید؛ سپس با فروش آن سهام یا اوراق بهادار به قیمت بالاتر، سود خودتان را برمی‌دارید و قرض‌تان را به کارگزار پس می‌دهید. اختلاف بین مبلغ قرض‌گرفته‌شده و قیمت اوراق بهادار خریداری‌شده مارجین نامیده می‌شود. دو نوع اصلی معاملات مارجین «فروش استقراضی» و «اهرم» هستند.

یادتان باشد برای معاملات مارجین باید جهت حرکت قیمت سهام (یعنی بالا یا پایین رفتن آن) را درست پیش‌بینی کنید. اگر اشتباه کنید، ممکن است مبلغ قابل‌توجهی ضرر کنید؛ به‌همین‌دلیل، معاملات مارجین می‌توانند خطرناک باشند.

۲۳. میانگین حرکت

به میانگین قیمت سهام به‌ازای هر سهم در طول یک دورهٔ زمانی مشخص، میانگین حرکت یا میانگین متحرک می‌گویند. برخی از چهارچوب‌های زمانی رایج برای مطالعهٔ میانگین حرکت، میانگین حرکت ۵۰ و ۲۰۰روزه هستند.

۲۴. ساعت بازشدن

به زمان آغاز فعالیت در بازار سهام گفته می‌شود. در آمریکا، بازار سهام نزدک و بازار بورس نیویورک در ساعت ۹:۳۰ صبح به‌وقت شرقی (منظور شرق آمریکا و بخش‌هایی از کاناداست) باز می‌شود. معاملاتی که قبل از شروع کار بازار انجام می‌شوند در ساعت ۴:۰۰ بامداد به‌وقت شرقی آغاز می‌شود؛ اما بیشتر معامله‌گران تا ساعت ۸ صبح به بازار توجه خاصی ندارند. اساسا بازشدن به ساعتی اشاره دارد که افراد می‌توانند معامله را در یک صرافی خاص شروع کنند.

در ایران ساعت شروع کار بورس تهران ساعت ۹:۳۰ صبح است. البته امکان ثبت سفارش از ساعت ۸:۳۰ امکان‌پذیر است ولی تا پیش از ساعت ۹:۳۰ صبح، اصولا معامله‌ای انجام نمی‌شود.

۲۵. سفارش

نرخ پیشنهادی‌ای که سرمایه‌گذار برای خرید یا فروش مقدار معینی از سهام یا قراردادهای اختیار معامله به کارگزار ارائه می‌دهد. برای مثال، ثبت خرید یا فروش ۱۰۰ سهم از سهام یک شرکت که در سامانه انجام می‌دهید یک سفارش است.

۲۶. اوراق صورتی

اصطلاح «اوراق صورتی» در آمریکا به سهام ارزان اشاره دارد که با قیمت‌های پایین‌تر از ۵ دلار معامله می‌شوند. ازآنجاکه این سهام دقیقا خارج از بورس انجام می‌شود، آنها را سهام خارج از بورس هم می‌نامند. این سهام را نمی‌توانید در نزدک یا بازار بورس نیویورک یا هیچ صرافی بزرگ دیگری پیدا کنید و معمولا به شرکت‌های کوچک‌تر تعلق دارند.

در ایران این اوراق به‌جای رنگ صورتی، با رنگ‌های زرد، قرمز و نارنجی مشخص می‌شوند.

۲۷. سبد سهام

سبد سهام یکی از مفاهیم بورس است که به معنای مجموعه‌ای متشکل از همهٔ سرمایه‌گذاری‌هایی است که یک سرمایه‌گذار در بخش‌های مختلف می‌خرد. سبد سهام می‌تواند فقط از یک سهم تشکیل شده باشد یا اینکه تعداد زیادی سهام و اوراق بهادار مختلف در آن موجود باشد.

به‌عنوان‌مثال می‌توانید در سبد سهام‌تان، سهام شرکت‌های صنایع مختلفی را داشته باشید؛ به‌این‌ترتیب، اگر سهام یک شرکت یا یک صنعت سقوط کرد، حداقل از محل دیگری درآمد خواهید داشت.

۲۸. مظنه

به اطلاعاتی که دربارهٔ آخرین قیمت معاملاتی سهام وجود دارد مظنه می‌گویند. برای اطلاع از مظنه باید از پلتفرم معاملاتی کارگزاری استفاده کنید.

۲۹. رالی

به افزایش سریع در سطح عمومی قیمت بازار یا قیمت سهام، رالی یا بالارفتن قیمت می‌گویند. بسته به شرایط کلی بازار، ممکن است رالی صعودی یا رالی نزولی داشته باشیم. در بازار نزولی حتی اگر ۱۰ درصد روندهای صعودی مشاهده کنیم، به آن رالی می‌گوییم.

۳۰. سکتور یا بخش

گروهی از سهام موجود در یک صنعت مشابه، متعلق به یک سکتور یا بخش هستند؛ مثلا بخش یا سکتور فناوری شامل شرکت‌هایی مانند اپل و مایکروسافت است. برخی از معامله‌گران ترجیح می‌دهند در یک بخش خاص فعالیت کنند، زیرا آن صنعت را به‌خوبی می‌شناسند و بهتر می‌توانند نوسانات قیمت سهام را در آن پیش‌بینی کنند.

۳۱. بازار سهام

مفاهیم بورس - بازار سهام

به هر بازاری که در آن سهام را خریدوفروش می‌کنند (خواه در بازارهای بورس و خواه ازطریق بازارهای خارج از بورس)، بازار سهام می‌گویند.

۳۲. فروش استقراضی

در فروش استقراضی، تعدادی سهام را از فردی دیگر (مثلا کارگزار) قرض می‌گیرید و قول می‌دهید که در انتهای کار آن را برگردانید. سپس بلافاصله آن سهام را می‌فروشید. البته باید مطمئن باشید که قیمت این سهام به‌زودی کاهش خواهد یافت. وقتی قیمت آن پایین آمد، دوباره آن سهام را می‌خرید، قرض‌تان را پس می‌دهید و مابه‌التفاوت را برای خودتان برمی‌دارید.

برای روشن‌شدن مطلب، این مثال را ببینید:

فرض کنیم قیمت سهام یک شرکت ۱۰۰ تومان است. شما یک سهم از کارگزار قرض می‌گیرید و بلافاصله آن را می‌فروشید. حالا ۱۰۰ تومان پول نقد دارید. اطمینان دارید در روزهای آینده قیمت سهام این شرکت افت خواهد کرد. فرض کنیم قیمت سهام به ۸۰ تومان رسید. حالا شما با ۱۰۰ تومانی که دارید، یک سهم ۸۰ تومانی می‌خرید، آن را به کارگزار برمی‌گردانید و ۲۰ تومان در جیب‌تان می‌ماند.

بهتر است از فروش استقراضی به‌شکل منظم استفاده کنید. معمولا این روش، در بازارهای پرنوسان و بی‌ثبات، کاربرد زیادی دارد.

۳۳. اختلاف قیمت یا مابه‌التفاوت

مابه‌التفاوت به تفاوت بین نرخ پیشنهادی معامله‌گر برای خرید و نرخ پیشنهادی کارگزار (یا فروشنده) برای فروش یک سهام گفته می‌شود. برای نمونه، اگر معامله‌گر حاضر باشد برای خرید فلان سهام ۱۰۰ تومان پرداخت کند اما فروشنده برای آن ۱۲۰ تومان مطالبه می‌کند، مابه‌التفاوت ۲۰ تومان است.

۳۴. نماد سهام

نماد سهام نمادی الفبایی است که هر شرکت در ابتدای ورود به بازار سهام با هماهنگی سازمان بورس و اوراق بهادار تعیین می‌کند؛ از آن پس، تا همیشه این نماد نشان‌دهندهٔ سهام عمومی آن شرکت در بازار سهام خواهد بود. در کشورهای انگلیسی‌زبان، این نماد ۱ تا ۴ کاراکتر دارد. به‌عنوان‌مثال نماد سهام شرکت اپل به‌صورت AAPL و نماد سهام والمارت به‌صورت WMT است.

در بازار سهام ایران نماد سهام به‌شیوهٔ متفاوتی نام‌گذاری می‌شود. حرف اول هر سهام حرفی است که بین همهٔ شرکت‌های آن صنعت مشترک است و بقیهٔ حروف با توجه به‌نام شرکت تعیین می‌شوند. به‌عنوان‌مثال شرکت‌های مربوط به‌صنعت خودروسازی با حرف «خ» آغاز می‌شوند. برای نمونه «خساپا» نماد سهام شرکت سایپا است.

۳۵. نوسان

حرکات قیمتی یک سهم یا کل بازار سهام را نوسان می‌نامند. سهام پرنوسان سهامی است که به‌صورت روزانه به‌شدت بالا یا پایین می‌رود و بازهٔ معاملاتی هرروزه‌اش بسیار گسترده است. این امر درباره سهام‌هایی‌ که معاملات کوچکی دارند یا حجم معاملاتی آنها پایین باشد، بسیار متداول است.

معمولا معامله‌گران طرف‌دار سهام پرنوسان هستند، زیرا در فرازوفرودهای بازار آن می‌توان سودهای بزرگی به دست آورد. البته میزان سود به نحوهٔ معامله در یک دورهٔ زمانی کوتاه بستگی دارد. نوسان شدید اغلب معامله را هیجان‌انگیز می‌کند؛ اما اگر بی‌تجربه باشید، مخاطرات زیادی در انتظارتان خواهد بود.

۳۶. حجم

تعداد سهام معامله‌شده در طول دورهٔ زمانی خاص است که به‌طور معمول به‌صورت میانگینِ تعداد معاملات روزانه اندازه‌گیری می‌شود. حجم می‌تواند به‌معنای تعداد سهامی که خریده‌اید هم باشد؛ برای مثال، خرید ۲۰۰۰ سهم از یک شرکت، حجم خرید بالاتری نسبت به خرید ۲۰ سهم است.

۳۷. بازده

این اصطلاح اغلب به مقداری از بازگشت سرمایه اشاره دارد که از محل پرداخت سود سهام دریافت می‌شود. بازده با تقسیم سود سالانه به قیمت پرداختی برای سهام به دست می‌آید. اگر سهام «الف» را به‌مبلغ ۴۰۰ تومان به‌ازای هر سهم خریده‌اید و بابت آن ۱۰ تومان سود سالیانه دریافت کرده‌اید، بازده شما ۲٫۵ درصد است.

۲٫۵٪ = ۱۰۰ × ۰٫۰۲۵ = ۴۰۰ ÷ ۱۰

کلام آخر

دانستن اصطلاحات مخصوص بازار سهام و مفاهیم بورس به شما کمک می‌کند معامله‌گر بهتری باشید. برای درک کامل پیچیدگی‌های معامله سهام و اوراق بهادار به زمان نیاز است؛ اما وقتی انجامش دادید، دیگر به‌شکل روزمره از این اصطلاحات استفاده خواهید کرد.

بهتر است تا زمانی که به‌طور کامل با همهٔ مفاهیم بورس آشنا شوید، خودتان را بارها آزمایش کنید. همچنین هنگامی‌که تحقیقات انجام می‌دهید، اصطلاحات دیگری را هم در بازار سهام کشف خواهید کرد که در حین این تحقیقات، ظاهر می‌شوند.